عمران

راه آهن , تاریخچه , خصوصیات , امتیازات و انواع آن

تاریخچه

نخستین قطار پیش از انقلاب صنعتی با نیرو اسب جابه جا می شد ریل های این مسیر ابتدا چوبی و بعد چدنی ساخته شدند اولین خط راه آهن 7 سپتامبر 1825 در انگلستان به طول 39 کیلومتر ساخته شد سپس در دیگر کشور های جهان به ویژه در اروپا آغاز و گسترش یافت بعد از جنگ جهانی اول راه آهن به عنوان شاخص پیشرفت هر کشوری در نظر گرفته شد.

تاریخچه راه آهن در ایران

در ایران اولین بار در سال 1888 اولین خط راه آهن تهران-ری به طول 8 کیلومتر توسط برادران بلژیکی ساخته شد.
در سال 1915 راه آهن تبریز –جلفا به طول 146 کیلومتر توسط روس ها ساخته شد سپس در سال 1916 خط آهنی بین کویته پاکستان تا زاهدان به طول 92 کیلومتر به دست انگلستان توسط سربازان هندی ساخته شد که در حوالی بوشهر و برازجان تا سال 1298 چند خط راه آهن کوچک دیگر نیز تاسیس شد.در سال 1304 هجری شمسی ساخت راه آهن سراسری در مجلس تصویب شد که در سال 1306 کلنگ آن به زمین زده شد و در شهریور 1317 این راه آهن از بندر ترکمن تا بندر امام خمینی به طول 1390 کیلومتر مورد بهره برداری قرار گرفت.

یکی از شاهکار های راه آهن ایران پل ورسکی است که در زمان رضا شاه توسط آلمانی ها در طول جنگ جهانی دوم در شهرستان سوادکوه در مازندران به رهبری سر مهندسی اتریشی خود والتر اینگر ساخته شد که با ابزار آلات بسیار ساده مانند دینامیت و دریلر دستی ساخته شد است که در آن دوران به اسم پل پیروزی نامیده میشد.رضا شاه شخصا برای افتتاح این پل به سواد کوه رفته و به دستور او سر مهندسی اتریشی مجبور شد که در هنگام عبور اولین قطار در زیر پل قرار گرفته تا در صورت خراب شدن این پل اولین کشته آن خودش باشد.در این پل هیچ سازه فلزی استفاده نشده است دهانه قوس اصلی آن 66 متر و ارتفاع آن از ته دره 110 متر است و طول کلی آن 72/3 متر است و در زمان خود هزینه ای معادل 2 میلیون و ششصد هزار ریال(2600000) داشته است .

خصوصیات و ویژگی و امتیازات راه آهن

• قابلیت حمل تعداد زیادی مسافر و حجم بالای کالا را دارد.
• هزینه ساخت کم تر به طوری که تجربه نشان داده که در شرایط مشابه یک بزرگراه 4 خطه 50 درصد گرانتر از راه آهن هزینه دارد.
• ایمنی: به طور متوسط تلفات راه آهن کم تر از 1 کشته به ازای یک میلیارد مسافر -کیلومتر میباشد.در حالی که برای جاده این عدد بیش از 100 کشته و حمل ونقل هوایی حدود 25 کشته است.
• نظم:نظم در ساعات رفت و برگشت (تاخیر کم)
• راحتی , ظرفیت بالا و مصرف انرژی کم تر (نصف حمل و نقل جاده ای) آلودگی کم تر محیط مخصوصا در قطار های برقی یکی دیگر از ویژگی های راه آهن میباشد
• نیاز به حریم کم تر نسبت به سایر سیستم های حمل ونقل می باشد
  

انجام پروژه های برنامه نویسی در فریلنس پروژه

گاباری (قواره):

به عنوان حداقل فاصله مرز خارجی مورد نیاز که باید اطراف وسیله نقلیه ریلی خالی باشد و یا بدنهی قطار بتواند از بین ابنیه راه(تونل ,پل و..) بگذرد

مقطع عرضی خطوط راه آهن

دز شکل زیر نیم رخ عرضی راه آهن در یک مسیر مستقیم و در قوس قابل مشاهده است

در برخی موارد راه آهن 2 خطه احداث می شود که نیم رخ آن به طور شماتیک به شکل زیر است.

خط آهن

مجموعه ریل ,صفحه زیر ریل , تراورس ,پابند ,بالاست یا سایر اجزای جایگزین که یک سیستم مناسب برای قطار فراهم میکنند خط آهن نام دارد.

ویژگی های اصلی خط آهن

1. انتقال بار چرخ های قطار به لایه های زیرین و کاهش تنش ناشی از آن
2. حفظ مشخصات هندسی در طول زمان
3. پایین بودن هزینه های احداث و نگه داری تا حد ممکن
4. میرایی انرژی وکاهش ضربات وارد بر زیر سازی
5. فراهم نمودن یک بستر صاف برای عبور قطار به صورت ایمن و بدون سر و صدا

انواع خط راه آهن

• بالاست
• بدون بالاست: در این خطوط از دال بتنی پیش ساخته یا بتن درجا استفاده میشود که می تواند دال بتنی از نوع پیش تنیده معمولی باشد.

عرض خطوط راه آهن

کوچکترین فاصله ی عرضی بین لبه های داخلی دو ریل تا عمق 14 میلی متر از سطح فوقانی ریل

خطوط راه آهن از حیث عرض به سه دسته زیر تقسیم میشوند:

• عرض خط باریک :که عرض آن 1000-1067 میلی متر میباشد
• نرمال(استاندارد): عرض آن 1435 میلی متر میباشد
• عرض خط پهن (به دلایل سیاسی): عرض آن 1600-1668 میلی متر میباشد
  
  برای حرکت قطار در عرض های خط مختلف می توان از تغییر بوژی استفاده کرد.
  
  

انجام انواع پروژه طراحی سایت در فریلنس پروژه

شیب عرضی ریل

با توجه به وجود شیب در بخش مخروطی چرخ های قطار برای افزایش پایداری لازم است تا ریل ها با شیب عرضی ساخته شوند.شیب عرضی معمولا 1 (قائم) به 20 (افقی) است و جهت آن به سمت محور است.

انواع خطوط راه آهن ایران از نظر سرعت

خطوط اصلی راه آهن ایران بر اساس حداکثر سرعت و بر حسب بار ناخالص عبوری سالیانه مربوط به سال دهم بهره برداری به 4 طبقه زیر تقسیم میشوند:

1. :160-200 کیلومتر بر ساعت
2. 120-160 کیلومتر بر ساعت
3. 80-120 کیلومتر بر ساعت
4. کم تر از 80 کیلومتر بر ساعت

انواع ایستگاه های راه آهن

ایستگاه محوطه‌ای است که مجموعه‌ای از خطوط و سوزن‌های بهم پیوسته و سازه ها و ساختمان های اداری، سکوهای مسافر و همچنین بار در آن قرار دارند و محل تنظیم, توقف، ، قبول، اعزام ، عملیات مانور و سبقت، تلاقی قطارها و سایر وسایط نقلیه راه‌آهن میباشد.

• میانی: ایستگاه های کوچک میان راهی هستند که هر 15 تا 30 کیلومتر قرار میگیرند
• تشکیلاتی: کمی پیشرفته تر از ایستگاه های میانی هستند (4 خط کمکی کنار خط جاری)
• ابر ایستگاه: ایستگا ه هایی که در مراکز استان ها و شهر ها و اسکله ها میباشد.
• باربری: فقط باربری و بارگیری مورد استفاده قرار میگیرند
• ایستگاه صنعتی و تجاری: که در خطوط فرعی راه‌آهن قرار دارند و به تقاضای شرکت‌های خصوصی و همچنین دولتی برای حمل و نقل و جا به جایی بار و مصارف صنعتی – تجاری ساخته شده‌اند.